سکسیونر گازی تابلویی چیست و چه کاربردی دارد؟ معرفی کامل عملکرد، اجزا و کاربردها

سکسیونر گازی تابلویی یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی و سوییچینگ در تابلوهای فشار متوسط است؛ تجهیزی که برای قطع و وصل مدار در حالت بی‌باری و ایزولاسیون ایمن داخل محفظه‌های گازی استفاده می‌شود. اگر با تابلوهای GIS، RMU یا تابلوهای کمپکت فشار متوسط کار کرده باشید، این تجهیز را حتماً دیده‌اید. در این مقاله بررسی می‌کنیم که سکسیونر گازی تابلویی چیست، چگونه کار می‌کند، چه کاربردهایی دارد و چرا حضور آن در تابلوهای فشار متوسط مدرن حیاتی است.

مجموعه سپهر برق البرز در کرج فعال در حوزه طراحی، اجرا و نگهداری تابلوهای فشار متوسط و تجهیزات داخل آنهاست. تجربه ما در پست‌ها و پروژه‌های صنعتی، امکان ارائه یک نگاه کامل و کاربردی را فراهم می‌کند.

تعریف کوتاه:
سکسیونر گازی تابلویی، کلید بی‌باری است که داخل محفظه گاز SF6 قرار دارد و در تابلوهای GIS و RMU برای قطع فیزیکی مدار و ایجاد ایزولاسیون مطمئن استفاده می‌شود.

سکسیونر گازی تابلویی چیست؟

سکسیونر گازی تابلویی (Gas Insulated Disconnect Switch) نوعی کلید قطع بی‌بار است که داخل محفظه فلزی، پرشده از گاز SF6 یا گازهای جایگزین جدید، نصب می‌شود. وظیفه اصلی آن ایجاد یک شکاف ایزوله‌شده بین کنتاکت‌هاست، به‌گونه‌ای که بخش موردنظر از شبکه فشار متوسط به‌صورت کامل و قابل‌اطمینان جدا شود.

برخلاف سکسیونرهای هوایی که در پست‌های outdoor نصب می‌شوند، سکسیونر گازی تابلویی در داخل تابلوهای:

  • GIS
  • RMU
  • تابلوهای کمپکت
  • سلول‌های فشار متوسط داخل ساختمان

به کار می‌رود.

چرا داخل محفظه گازی؟ مزیت SF6

گاز SF6 از قوی‌ترین عایق‌های الکتریکی جهان است و ویژگی‌های زیر را دارد:

  • قدرت دی‌الکتریک بسیار بالا
  • ثبات حرارتی و شیمیایی عالی
  • قابلیت extinguishing بالا برای جلوگیری از جرقه
  • ایجاد ایزولاسیون بهتر نسبت به هوا

به همین دلیل سکسیونرهای گازی بسیار کوچکتر، ایمن‌تر و بادوام‌تر از مدل‌های هوایی هستند.

اجزای اصلی سکسیونر گازی تابلویی

۱. محفظه گازی (Gas Tank)

محفظه‌ای فلزی که با گاز SF6 پر شده و ایزولاسیون داخلی تجهیزات را فراهم می‌کند.

۲. کنتاکت‌های ثابت

نقطه اتصال ثابت که جریان در حالت وصل از آن عبور می‌کند.

۳. کنتاکت متحرک

در لحظه جدایی، فاصله الکتریکی را ایجاد می‌کند.

۴. مکانیزم عملگر

دستی یا موتوری، وظیفه باز و بست را انجام می‌دهد. در RMUها قابلیت کنترل از راه دور دارند.

۵. شفت‌ها و چرخ‌دنده‌ها

برای انتقال حرکت از هندل یا موتور به کنتاکت‌ها.

۶. نمایشگر وضعیت (Indicator)

باز یا بسته بودن سکسیونر را نشان می‌دهد.

سکسیونر گازی تابلویی چه کاربردی دارد؟

کاربردهای این تجهیز بسیار گسترده است و در پروژه‌های عمرانی، ساختمانی و صنعتی کرج به‌صورت مداوم استفاده می‌شود.

۱. ایزولاسیون بخش‌های مختلف شبکه داخل تابلو

سکسیونر گازی برای جداسازی سلول‌ها یا فیدرها در زمان تعمیر، تعویض فیوز، تست یا بازرسی استفاده می‌شود.

۲. سوئیچینگ بدون بار

فقط در شرایط بدون جریان قادر به قطع و وصل است.

۳. افزایش ایمنی و جلوگیری از آرک داخلی

چون داخل گاز عایق قرار دارد، احتمال آرک الکتریکی در هنگام سوییچینگ بسیار کم است.

۴. استفاده در تابلوهای RMU شهری

در شبکه 20kV کرج، بیشترین استفاده از سکسیونر گازی در RMUهای خیابانی است.

۵. کاهش نیاز به نگهداری

برخلاف سکسیونرهای هوایی، مدل‌های گازی کمتر به سرویس دوره‌ای نیاز دارند.

سکسیونر گازی تابلویی چگونه کار می‌کند؟

عملکرد آن بر اساس ایجاد یک فاصله داخل محفظه گازی انجام می‌شود. به زبان ساده:

کنتاکت متحرک → از کنتاکت ثابت جدا می‌شود → فاصله در محیط گاز SF6 → مدار کاملاً ایزوله

در مدل‌های موتوری، دستور از ریموت یا مرکز کنترل SCADA صادر می‌شود و بازو با سرعت و دقت بالا عمل می‌کند.

تفاوت سکسیونر گازی با سکسیونر هوایی

۱. نوع عایق

گازی در SF6 – هوایی در فضای باز

۲. محل نصب

گازی در تابلو — هوایی روی دکل و فضای آزاد

۳. ایمنی

گازی ایمن‌تر و کم‌آرک‌تر است.

۴. نگهداری

هوایی نیاز به سرویس دارد، گازی کم‌هزینه‌تر است.

۵. فضا

سکسیونر گازی بسیار کم‌جا و مناسب فضاهای محدود است.

تفاوت سکسیونر گازی با کلید قدرت (دژنکتور)

یکی از اشتباهات رایج این است که سکسیونر با دژنکتور اشتباه گرفته می‌شود.

سکسیونر گازی:

  • فقط بی‌باری را قطع می‌کند
  • برای ایزولاسیون استفاده می‌شود
  • قابلیت قطع خطا ندارد

دژنکتور:

  • قطع و وصل زیر بار
  • حفاظت در برابر اتصال کوتاه
  • عملکرد سریع و اتوماتیک

در تابلوهای GIS معمولاً هر دو تجهیز کنار هم کار می‌کنند.

انواع سکسیونر گازی تابلویی

۱. سکسیونر گازی Load Break (مدل LBS)

تا سطح مشخصی از بار را هم قطع می‌کند؛ مناسب RMUهای 20kV.

۲. سکسیونر گازی تابلویی Disconnecting Switch

فقط بی‌باری را قطع می‌کند.

۳. سکسیونر گازی با سکسیونر زمین (ES)

برای زمین‌کردن فیدر و افزایش ایمنی تعمیرکاران.

۴. سکسیونر گازی دوطرفه

در شبکه‌های رینگ یا فیدرهای دوگانه کاربرد دارد.

کاربرد سکسیونر گازی تابلویی در تابلوهای فشار متوسط کرج

در پروژه‌های صنعتی و شهری کرج، بیشترین استفاده سکسیونر گازی در موارد زیر است:

  • تابلوهای GIS کارخانه‌ها
  • RMUهای 20kV در سطح شهر
  • تابلوهای کمپکت در شهرک‌های صنعتی ماهدشت، اشتهارد و سیمین‌دشت
  • کالسکه‌های ورودی ترانسفورماتور
  • سلول‌های فیدر خروجی پست‌های اختصاصی

مزایای سکسیونر گازی تابلویی

  • ابعاد کوچک و مناسب فضاهای محدود
  • ایمنی بسیار بالا
  • کاهش خطر آرک داخلی
  • نگهداری کم و عمر طولانی
  • امکان کنترل از راه دور
  • مناسب شبکه‌های پرمتراکم شهری

معایب سکسیونر گازی

  • هزینه اولیه بیشتر
  • وابستگی به گاز SF6 (که گاز گلخانه‌ای است)
  • نیاز به تست‌های فشار گاز

نکات مهم طراحی سکسیونر گازی در تابلوهای GIS و RMU

۱. کیفیت و خلوص گاز SF6

۲. فشار محفظه

۳. اینترلاک‌های ایمنی

۴. سازگاری با استانداردهای IEC 62271

۵. انتخاب مدل با قابلیت Remote Control

برای اطلاعات تخصصی بیشتر می‌توانید به Electrical Engineering Portal مراجعه کنید.

نیاز به مشاوره خرید یا طراحی سکسیونر گازی دارید؟

تیم سپهر برق البرز در کرج آماده بررسی پروژه، انتخاب نوع سکسیونر، طراحی تابلو و اجرای کامل سیستم فشار متوسط است. از طریق صفحه تماس با ما می‌توانید درخواست خود را ثبت کنید.

جمع‌بندی: سکسیونر گازی تابلویی چیست و چه کاربردی دارد؟

سکسیونر گازی تابلویی یک تجهیز کلیدی در تابلوهای فشار متوسط است که توانایی ایجاد ایزولاسیون کامل و ایمن داخل محفظه گاز SF6 را دارد. در شبکه‌های شهری و صنعتی کرج، این سکسیونرها نقش مهمی در سوئیچینگ، ایزولاسیون، افزایش ایمنی و کاهش احتمال خطاهای انسانی ایفا می‌کنند.

اگر قصد طراحی یا خرید تابلوهای GIS، RMU یا سلول‌های فشار متوسط دارید، انتخاب صحیح نوع سکسیونر یکی از مهم‌ترین مراحل پروژه است. مجموعه سپهر برق البرز با تجربه تخصصی در این حوزه، آماده همراهی شماست.